CÓ NÊN BẮT ĐẦU CHƯƠNG TRÌNH HỌC Ở CANADA KHI WORK PERMIT SẮP HẾT HẠN?

Nếu giấy phép lao động của bạn sắp hết hạn, việc quay lại trường học có thể giúp tăng cơ hội ở lại và định cư lâu dài tại Canada — đặc biệt nếu bạn đã đủ điều kiện cho chương trình hoặc lộ trình thường trú (PR) và đã nộp Thư bày tỏ nguyện vọng (EOI).

Tuy nhiên, việc bắt đầu một chương trình học tập với tư cách là cựu nhân viên tại Canada sẽ kéo theo những yêu cầu và nghĩa vụ pháp lý mới cần tuân thủ để tránh vi phạm các điều khoản lưu trú tại quốc gia này.

Bài viết này sẽ xem xét những lý do nên và không nên bắt đầu một chương trình học tập để tiếp tục ở lại Canada với tư cách là người đang sở hữu giấy phép lao động tại Canada, và động thái này có thể ảnh hưởng như thế nào đến cơ hội nhận được thường trú nhân (PR) vào năm 2026.

Tóm tắt nhanh các điểm chính khi nào việc học tập là một bước đi đúng đắn so với một bước đi mạo hiểm.

Việc học là lựa chọn hợp lý khi

Bạn nên cân nhắc chuyển sang học tập nếu:

• Bạn đã đủ điều kiện cho một lộ trình PR (Express Entry, PNP) và/hoặc đã nộp Expression of Interest (EOI);
• Chương trình học sẽ tăng điểm CRS một cách rõ rệt, giúp bạn dễ được mời nộp đơn xin PR hơn;
• Bạn đang nhắm đến các chương trình mở rộng ở tỉnh bang (graduate streams);
• Bạn cần cách duy trì tình trạng hợp pháp trong khi chờ xét duyệt PR.

Việc học là lựa chọn rủi ro khi

Có những trường hợp bạn nên cân nhắc thật kỹ:

• Bạn phải làm việc toàn thời gian để tự lo chi phí sinh hoạt;
• Bạn chưa đủ điều kiện cho bất kỳ lộ trình PR nào và kế hoạch của bạn phụ thuộc vào tích lũy kinh nghiệm làm việc trong thời gian học;
• Chiến lược của bạn dựa vào việc xin PGWP thứ hai sau khi tốt nghiệp (PGWP chỉ được cấp một lần trong đời).

1. Tình Trạng PR Của Bạn Vẫn Có Giá Trị Ngay Cả Khi Thay Đổi Tình Trạng Tại Canada

Khi bạn đã đăng ký hồ sơ PR thông qua hệ thống Express Entry, bạn vẫn được xem là ứng viên hợp lệ trong hồ sơ bất kể tình trạng hợp pháp của bạn ở Canada thay đổi như thế nào, miễn là bạn vẫn đáp ứng đầy đủ điều kiện của chương trình mà bạn đã nộp hồ sơ và hồ sơ đó chưa hết hạn.

Điều này cũng áp dụng với các chương trình Provincial Nominee Program (PNP). Tuy nhiên, một số tỉnh bang yêu cầu ứng viên phải có tình trạng cư trú hay làm việc trong tỉnh bang hiện tại để được xem xét. Do đó, việc chuyển sang học tập có thể vẫn giữ nguyên quyền lợi của bạn trong hồ sơ PR nếu bạn đáp ứng các tiêu chí cần thiết.

2. Học Tại Canada Có Thể Tăng Điểm CRS Và Cơ Hội Được Mời Nộp Đơn PR

Hệ thống Express Entry sử dụng Comprehensive Ranking System (CRS) để xếp hạng các ứng viên, dựa trên các yếu tố như:

• Trình độ học vấn;
• Kỹ năng ngôn ngữ;
• Tuổi tác;
• Kinh nghiệm làm việc;
• Nguồn học vấn tại Canada.

Trong hệ thống này, có những cách mà một bằng cấp tại Canada có thể giúp tăng điểm CRS:

• Tăng điểm ở hạng mục học vấn cốt lõi;
• Cải thiện chỉ số chuyển đổi kỹ năng;
• Thêm điểm nhờ tốt nghiệp tại Canada (15–30 điểm tùy độ dài chương trình).

IRCC sẽ cộng thêm 15 điểm nếu bạn hoàn thành chương trình sau trung học tại Canada có thời gian 1–2 năm, và 30 điểm nếu chương trình có độ dài 3 năm trở lên.

✔ Ví Dụ Minh Họa

Ví dụ 1:
Một ứng viên có bằng đại học nước ngoài, điểm tiếng Anh CLB 9 và 1 năm kinh nghiệm làm việc tại Canada có thể tăng CRS đáng kể chỉ bằng việc hoàn thành chứng chỉ sau đại học 1 năm tại Canada. Sau khi học xong, dù mất một ít điểm do lớn tuổi hơn, họ vẫn có thể tăng tổng số điểm CRS và đủ điều kiện được mời nộp đơn xin PR.

Ví dụ 2:
Một người khác với bằng đại học nước ngoài và CLB 8 có thể theo học thạc sĩ 2 năm và nhận thêm điểm cho bằng cấp cao hơn, làm tăng điểm CRS tổng thể.

Những ví dụ thực tế này cho thấy rằng việc có bằng cấp Canada có thể mở rộng cơ hội xin PR ngay cả khi bạn phải đánh đổi một số yếu tố như tuổi tác hay thời gian học tập.

3. Học Tập Có Thể Mở Cửa Các Lộ Trình PNP Tỉnh Bang

Đối với nhiều người, tác động lớn nhất của việc học không chỉ nằm ở điểm CRS mà còn ở việc mở ra các lộ trình định cư do tỉnh bang đề cử (PNP). Khi bạn tốt nghiệp tại một tỉnh bang cụ thể và có kinh nghiệm làm việc phù hợp, bạn có thể được ưu tiên nhận đề cử từ tỉnh bang đó — điều này sẽ mang lại 600 điểm CRS ngay lập tức, gần như đảm bảo bạn được mời nộp đơn PR trong một kỳ xét duyệt tiếp theo.

Một số ví dụ về các lộ trình dành cho sinh viên tốt nghiệp bao gồm:

• Ontario: Graduate streams dành cho Thạc sĩ, Tiến sĩ;
• British Columbia: Dòng International Graduate;
• Manitoba: Career Employment & Graduate Internship;
• Nova Scotia: International Graduates in Demand.

⚠️ Lưu ý rằng một số dòng chương trình PNP có thể tạm dừng cấp thư mời nộp đơn (ITA) trong một thời điểm nhất định vì vậy hãy luôn kiểm tra lại yêu cầu cụ thể của từng chương trình trước khi đưa ra quyết định.

4. Một Số Quy Định Thuận Lợi Mới Cho 2026

Canada đã cập nhật hệ thống phân bổ study permit trong Kế hoạch Mức độ Nhập cư 2026–2028, giới hạn số lượng study permit cấp trong năm 2026. Tuy nhiên, có một số thay đổi đáng chú ý giúp việc chuyển từ làm việc sang học tập trở nên dễ dàng hơn:

Miễn yêu cầu PAL/TAL cho Thạc sĩ & Tiến sĩ

Bắt đầu từ 1/1/2026, sinh viên theo học chương trình thạc sĩ hoặc tiến sĩ tại cơ sở công lập sẽ không cần nộp giấy chứng nhận địa phương (PAL/TAL) khi xin study permit. Điều này giúp giảm bớt thủ tục và chi phí ban đầu.

Dự kiến số study permit giảm

Canada đặt mục tiêu cấp tối đa 155.000 study permit mỗi năm theo kế hoạch mới, thấp hơn mức trước đây. Điều này khiến sự cạnh tranh tăng cao hơn, nhưng thực tế là hiện nay số người nộp đơn vẫn chưa đạt mục tiêu, dẫn tới việc nhiều cơ hội vẫn còn dành cho người chuyển trạng thái từ work permit sang study permit.

5. Lợi Ích Nghề Nghiệp Từ Việc Học Tại Canada

Không chỉ hỗ trợ việc xin PR, bằng cấp Canada còn mang lại những lợi ích khác trong sự nghiệp:

• Có giá trị cao trong mắt nhà tuyển dụng Canada;
• Mở ra cơ hội tham gia co-op hoặc thực tập trong chương trình;
• Giúp hành trình xin cấp chứng chỉ nghề trong các ngành có quy định cao dễ dàng hơn.

6. Những Điều Phải Đánh Đổi Khi Chuyển Sang Study Permit

Mặc dù việc học có nhiều lợi ích, bạn cũng cần lưu ý những hạn chế quan trọng sau đây:

1. Giới Hạn Giờ Làm Việc

Khi bạn chuyển sang study permit, quyền làm việc của bạn sẽ thay đổi:

• Trong kỳ học: tối đa 24 giờ/tuần ngoài campus nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện;
• Trong kỳ nghỉ: có thể làm việc toàn thời gian;
• Tuy nhiên, nếu trước đó bạn làm full-time với work permit, bạn sẽ thua thiệt về thu nhập và giờ làm so với trước.

2. Không Phải Mọi Kinh Nghiệm Làm Việc Trong Thời Gian Học Đều Tính Cho PR

Nếu chiến lược PR của bạn dựa vào Canadian Experience Class (CEC), cần lưu ý:

• IRCC không tính kinh nghiệm làm việc trong thời gian học cho yêu cầu tối thiểu CEC;
• Trong khi đó, chương trình Federal Skilled Worker vẫn tính kinh nghiệm làm việc nếu đáp ứng điều kiện.

3. PGWP Chỉ Cấp Một Lần Trong Đời

Một trong những điểm quan trọng nhất là:

Bạn không thể nhận PGWP lần thứ hai nếu đã từng sử dụng quyền này sau tốt nghiệp chương trình trước đó. Điều này có nghĩa nếu bạn bắt đầu học mới sau khi PGWP sắp hết hạn, bạn sẽ không được cấp lại PGWP, ngay cả khi hoàn thành chương trình học.

PGWP là một tài liệu quan trọng giúp bạn ở lại làm việc và tích lũy kinh nghiệm để tăng cơ hội PR. Vì vậy, nếu bạn đã từng có PGWP, việc quay lại học sẽ không “reset” quyền lợi này.

Có Nên Bắt Đầu Học Khi Work Permit Sắp Hết Hạn?

Việc quyết định chuyển sang học khi work permit gần hết hạn không phải lúc nào cũng là lựa chọn đúng cho tất cả mọi người. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, đây lại là bước đi chiến lược giúp tăng khả năng định cư tại Canada lâu dài nếu bạn:

• Đã chuẩn bị tốt cho hồ sơ PR;
• Chọn đúng chương trình học giúp tăng điểm CRS;
• Dựa vào lộ trình có cơ hội nomination từ tỉnh bang;
• Và có kế hoạch tài chính rõ ràng.

Ngược lại, nếu bạn cần thu nhập toàn thời gian để sống, hoặc kế hoạch của bạn dựa quá nhiều vào kinh nghiệm làm thêm trong thời gian học, hoặc bạn đã dùng hết PGWP trước đó, thì bắt đầu một chương trình học mới có thể không mang lại hiệu quả như mong muốn.